ACT is in de jaren 80 en 90 van de vorige eeuw ontwikkeld door (o.a.) Steven Hayes PhD. en ontstaan uit de contextuele gedragswetenschap. Oorspronkelijk is ACT ontworpen om cliënten tijdens psychologische behandeling te ondersteunen in het versterken van de psychologische flexibiliteit. Dit houdt in dat je ondanks negatieve gedachten en gevoelens een leven kunt leiden, dat (weer) gericht is op die dingen die er voor jou werkelijk toe doen.
Gaandeweg bleek dat de zes veranderstrategieën die tijdens ACT gestimuleerd worden, niet alleen effectief zijn als therapie. Het zijn bovenal levensvaardigheden die in het algemeen een groter gevoel van welbevinden geven. Er wordt daarom ook wel gezegd dat ACT een way of life is. De ‘T’ van therapy, kan dus evengoed staan voor training. Dat maakt dat het zo goed bruikbaar is bij vragen die op het gebied van de ergotherapie liggen.
De zes veranderstrategieën van ACT zijn:
- contact maken met het huidige moment (hier-en-nu),
- openstaan voor alle ervaringen (acceptatie),
- loskomen van de letterlijke inhoud van gedachten en gevoelens (defusie),
- perspectief innemen en handelen vanuit je bewust-zijn (zelf-als-context),
- weten wat je diep in je hart belangrijk vindt om te doen, (waarden) en
- hiervoor kiezen en dat doen wat ervoor nodig is, ondanks hindernissen (toegewijd handelen).
ACT is geworteld in het functioneel contextualisme en gebouwd op de Relational Frame Theory (RFT). Kort gezegd: gedrag ontstaat door een samenspel van biologische, psychologische en sociale factoren. Wat je hebt meegemaakt, wat er nu gebeurt en hoe je er intern op reageert, vormen samen je gedrag.
Het ACT4Life-model; krachtig en praktisch
Zo’n tien jaar geleden heb ik mogen kennismaken met ACT. Dat heeft mijn kijk op herstel beïnvloed maar ook mijn eigen leven. Als je kortere of langere tijd kampt met lichamelijke klachten waarbij het natuurlijk herstel uitblijft, dan wil je (meestal) naar één ding en dat is van je klachten af zien te komen. Vanuit ACT kijken we niet alleen naar de klacht zelf, maar ook naar wat hij voor invloed heeft op je dagelijks leven. Ik stel met regelmaat de vraag: hoe zou je leven eruit zien zonder je klacht? Wat zou je dan doen? Hoe zou je dag eruit zien? Binnen de behandeling gaan we met deze vragen aan de slag. Want deze lichamelijke klachten beïnvloeden het leiden van een waardevol leven. Ik ben in het bijzonder heel enthousiast over het ACT4life model. Dit is een praktische en visueel instrument is dat het herkennen van vastgeroeste patronen vereenvoudigt en handvatten geeft om flexibeler om te leren gaan met het leven van alledag.